Tháng Ba. Tuyết trên đỉnh núi bắt đầu tan, tạo thành những dòng suối nhỏ róc rách chảy qua khe đá, báo hiệu mùa xuân đang về. Nhưng với những người lính ở Biên Kính, mùa xuân cũng đồng nghĩa với mùa chia ly. Đây là thời điểm những cựu binh già hết hạn phục vụ quân ngũ phải khăn gói trở về quê hương.
Quán mì của Lão Trương hôm nay vắng lặng lạ thường. Chỉ có một vị khách duy nhất ngồi ở chiếc bàn trong góc, lưng quay ra cửa, bóng dáng cô độc in hằn lên vách gỗ loang lổ.
Đó là Lão Mã – người lính già nhất của Đội Hậu Cần.
Lão Mã năm nay tròn sáu mươi tuổi. Ông đã ở Biên Kính này bốn mươi năm. Bốn mươi năm, từ một chàng trai trẻ đầy nhiệt huyết đến một ông già lưng còng, tóc bạc trắng, đôi tay chai sạn đầy vết sẹo do dây cương ngựa cứa vào. Ngày mai, ông sẽ nhận lệnh giải ngũ và phải rời khỏi đây.
"Lão Trương, cho một hũ rượu," Lão Mã gọi, giọng khàn đặc, không quay đầu lại.
Lão Trương đang đứng trong bếp, tay ngừng nhào bột. Ông nhìn bóng lưng người bạn già, thở dài khe khẽ. Ông biết hôm nay là ngày gì.
"Sáng sớm uống rượu hại dạ dày lắm," Lão Trương bước ra, không mang rượu, mà đặt lên bàn một ấm trà nóng. "Hôm nay là sinh nhật ông, đúng không?"
Lão Mã sững người, bàn tay đang cầm chén trà run lên bần bật. Ông ngẩng đầu nhìn Lão Trương, đôi mắt đục ngầu ầng ậng nước. "Ông... ông còn nhớ sao? Ngay cả ta cũng suýt quên mất."
"Làm sao quên được," Lão Trương ngồi xuống đối diện. "Năm đó, trận tập kích ở thung lũng Gió Hú, chính ông đã cõng ta chạy mười dặm đường tuyết. Đêm đó cũng là sinh nhật ông."
Lão Mã cười chua chát, uống cạn chén trà như thể đó là rượu mạnh. "Bốn mươi năm... Ta đã quen với tiếng tù và, tiếng ngựa hí, tiếng gió bấc gào thét. Bây giờ bảo ta về quê... Quê nhà còn ai đâu? Cha mẹ mất cả rồi, vợ con cũng không có. Ta về đó để làm gì? Để chờ chết trong một căn nhà trống hoác sao?"
Ông cúi gằm mặt xuống, đôi vai gầy guộc rung lên. "Ta là con ngựa già vô dụng rồi, Trương à. Quân đội không cần ta nữa. Biên Kính này cũng không cần ta nữa."
Lão Trương im lặng. Ông hiểu cảm giác đó. Cảm giác bị tước đoạt mục đích sống, cảm giác mình trở thành người thừa thãi sau khi đã cống hiến tất cả tuổi xuân.
"Đợi chút," Lão Trương đứng dậy, vỗ vai Lão Mã. "Ta làm cho ông món này."
Lão Trương đi vào bếp. Ông không dùng khối bột đã nhào sẵn cho khách thường. Ông lấy ra một phần bột tinh túy nhất, được làm từ lúa mì vụ chiêm, trắng mịn và dẻo dai.
Hôm nay, ông sẽ làm "Mì Trường Thọ".
Mì Trường Thọ, theo phong tục cổ xưa, là loại mì chỉ có một sợi duy nhất. Một bát mì đầy ắp nhưng chỉ là một sợi mì dài bất tận, cuộn tròn lại. Sợi mì không được đứt đoạn, tượng trưng cho sự trường thọ, cho con đường đời suôn sẻ, và quan trọng nhất: cho sự kết nối không bao giờ chia lìa.
Lão Trương hít sâu một hơi, vận khí vào đan điền. Đôi tay ông bắt đầu múa lượn. Từ một cục bột tròn, ông kéo, xoắn, gập, rồi lại kéo. Động tác của ông chậm rãi hơn mọi ngày, nhưng chính xác tuyệt đối. Sợi mì nhỏ dần, dài ra, dài ra mãi. Mồ hôi lấm tấm trên trán ông, nhưng ông không dám dừng lại để lau. Nếu sợi mì đứt, điềm lành sẽ mất.
Sợi mì dài cả chục mét được thả nhẹ nhàng vào nồi nước sôi. Lão Trương dùng đũa dài khéo léo khuấy nhẹ để sợi mì không bị rối vào nhau.
Nước dùng hôm nay không phải là xương bò hầm cay nồng. Đó là nước dùng gà mái ghẹ (gà tơ), ninh cùng nấm hương rừng và kỷ tử. Vị thanh tao, ngọt dịu, mang hơi thở của sự an yên.
Mì chín. Lão Trương vớt sợi mì duy nhất ấy vào bát, chan nước dùng vàng óng. Ông đặt lên trên hai quả trứng gà luộc tròn trịa (tượng trưng cho sự viên mãn) và vài cọng rau cải xanh mướt (tượng trưng cho sức sống).
"Ăn đi," Lão Trương đặt bát mì trước mặt Lão Mã. "Mì Trường Thọ. Một sợi đến tận cùng. Cả đời này ông đã đi một con đường chông gai không đứt đoạn, bát mì này là để tôn vinh điều đó."
Lão Mã nhìn bát mì bốc khói. Hương thơm dịu nhẹ xộc vào mũi, làm tan chảy tảng băng trong lòng ông. Ông cầm đũa lên, tìm đầu sợi mì.
Ông bắt đầu ăn. Ông hút sợi mì vào miệng, cố gắng không cắn đứt nó. Sợi mì dai, mềm, thấm đẫm vị ngọt của nước dùng gà, trôi tuột xuống cổ họng, sưởi ấm dạ dày đang co thắt vì lo âu.
Ăn được nửa bát, nước mắt Lão Mã rơi xuống. Lần này ông không kìm nén nữa. Ông khóc như một đứa trẻ. Tiếng khóc nức nở xen lẫn tiếng húp mì tạo nên một âm thanh bi thương nhưng cũng đầy giải thoát.
"Ngon... ngon quá..." Lão Mã vừa khóc vừa nói.
Lão Trương lẳng lặng rót thêm trà cho ông. "Ai bảo ông phải về quê?"
Lão Mã ngẩng lên, sợi mì vẫn còn ngậm trong miệng.
"Biên Kính này rộng lắm," Lão Trương nhìn ra cửa sổ, nơi bức tường thành sừng sững chắn ngang bầu trời. "Quân đội cho ông giải ngũ, nhưng đất này đâu có đuổi ông đi. Ông nhìn mảnh đất hoang sau quán ta xem. Ta già rồi, cái chân lại đau, không cuốc đất trồng rau được. Nếu ông không chê, ở lại đây giúp ta. Ta lo cơm, ông lo rau. Hai thằng lính già nương tựa vào nhau mà sống. Thế nào?"
Lão Mã sững sờ. Đôi đũa trên tay ông rơi xuống bàn cái cạch.
"Ông... ông nói thật chứ?"
"Ta lừa ông làm gì," Lão Trương cười khà khà. "Ta đang thiếu một người biết kể chuyện xưa cho đám khách lạ nghe đây. Với lại, ông nuôi ngựa 40 năm, con ngựa già của ta ở chuồng sau đang buồn chán lắm, nó cần một người bạn già như ông."
Ánh sáng dần trở lại trong đôi mắt đục ngầu của Lão Mã. Sự tuyệt vọng biến mất, thay vào đó là một tia hy vọng mới. Ông không bị vứt bỏ. Ông vẫn có giá trị. Ông vẫn có nhà.
"Được! Được!" Lão Mã gật đầu lia lịa, lau nước mắt bằng tay áo. Ông cầm đũa lên, tiếp tục ăn nốt phần mì còn lại. Lần này, ông ăn với một tâm thế khác hẳn. Mỗi ngụm mì nuốt vào là một lời khẳng định cho sự tái sinh.
Sợi mì cuối cùng trôi vào miệng. Trọn vẹn. Không đứt đoạn.
Lão Mã đặt bát xuống, vỗ bụng, thở ra một hơi dài sảng khoái. "Cảm ơn bát mì của ông, Trương Hiệu úy. Ta cảm thấy mình có thể sống thêm hai mươi năm nữa!"
Lão Trương thu dọn bát đũa, khóe miệng nhếch lên. "Sống lâu vào để mà cuốc đất trả nợ tiền mì cho ta."
Bên ngoài quán, ánh nắng xuân ấm áp bắt đầu chiếu rọi xuống lớp tuyết đang tan. Một chồi non xanh biếc vừa nhú lên từ kẽ đá nơi chân tường thành. Lão Mã không về quê. Ông ở lại. Và quán mì nhỏ ở Biên Kính từ nay có thêm một người phục vụ già, người hay ngồi bên bậc cửa kể cho khách nghe về những trận đánh oai hùng của một thời trai trẻ, bên cạnh tiếng ngựa hí vang vọng từ chuồng sau.
Cuộc đời, giống như sợi Mì Trường Thọ ấy, dù có ngoằn ngoèo uốn lượn, miễn là không đứt, thì vẫn còn có thể nối dài mãi.
